صفحه اصلی > مقالات > تغذيه سالم > مضرات نمک های تصفیه نشده 


مضرات مصرف نمک‌های تصفیه نشده

 



تا کنون خبرهایی در مورد عوارض خطرناک ناخالصی‌های فلزات سنگین موجود در نمک‌های خوراکی تصفیه نشده و هشدارهایی از سوی کارشناسان و متولیان امر بهداشت منتشر شده است.

نمک

یکی از خبرها به جمع‌آوری 50 تن نمک تصفیه نشده و بدون پروانه ی ساخت، توسط وزارت بهداشت از ابتدای مهر ماه سال جاری پرداخته بود و خبر دیگر حاکی از آلودگی 80 درصدی نمک‌‌های موجود در بازار بود.

اما نمک‌های موجود در بازار تا چه اندازه آلوده‌اند؟ مصرف این نمک‌ها چه خطراتی را به دنبال دارد؟ و از همه مهم‌تر این که این خطرها را تا چه حد باید جدی تلقی کرد؟

هشدار درباره ناخالصی نمک‌های موجود در بازار، بحث جدیدی نیست. سال گذشته هم دکتر اکبری، معاون سلامت وقت وزارت بهداشت هشدار داده بود: «80 درصد نمک‌های موجود در بازار، تصفیه نشده و غیراستاندارد هستند و تنها سه کارخانه در کشور وجود دارد که نمک تصفیه شده و استاندارد تولید می‌کنند که میزان تولید آنها بسیار کمتر از میزان مصرف جامعه است، تا جایی که این سه کارخانه حدود 20 درصد نمک مصرفی در کشور را تولید می‌کنند.»

البته مدتی گذشت که علی‌اکبر ساداتی- رئیس انجمن صنفی تولید کنندگان نمک- به این گفته واکنش نشان داد و گفت: «در حال حاضر 14 کارخانه ی تصفیه ی نمک در کشور با ظرفیت تولید سالانه 350 هزار تن نمک بهداشتی استاندارد فعالیت دارند که قادر به تأمین مصرف داخلی هستند.»

با این حال، حتی اگر فرض کنیم بیشتر نمک‌های خوراکی موجود در بازار، غیراستاندارد هستند و بیشتر این نمک‌ها در واحدهای نمک کوبی سنتی، بسته بندی می شوند و این واحدها توان حذف ناخالصی‌های موجود در نمک را ندارند، آیا مصرف این نمک‌ها خطرناک است و باید محدود شود؟

این نکته را هم به یاد داشته باشید که وزارت بهداشت و درمان از سال 1381 تاکنون، پروانه ساخت واحدهای نمک کوبی سنگ نمک را تایید نکرده است، اما بسیاری از این واحدها، بدون پروانه همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهند.


عوارض خوردن املاح(فلزات) سنگین موجود در نمک

هنوز هم برای غذاهایی که در مناسبت‌های مذهبی یا مهمانی ها طبخ می‌شود، از سنگ نمک برای خیساندن برنج استفاده می‌کنند.

دکتر ناصر رجب‌زاده- متخصص صنایع غذایی- معتقد است: «ناخالصی‌های موجود در نمک‌های تصفیه نشده شامل سرب، جیوه، آرسنیک، کادمیوم، فلور و سایر املاح سنگینی است که بر اندام‌های داخلی بدن تأثیرات مخربی دارند. نمک استخراج شده از معدن یا دریا، ناخالصی‌های فراوانی دارد که عمده‌ترین آنها، «سولفات کلسیم» یا همان «گچ» است که به دلیل سفید بودن، قابل تشخیص از اصل نمک نیست.»

دکتر رجب زاده، وجود گل و لای را یکی دیگر از ناخالصی‌های موجود در نمک عنوان می‌کند و می‌گوید: «از هر 120 تن نمک تولیدی تصفیه شده، 10-6 تن گل و لای خارج می‌شود که مصرف مستمر این میزان ناخالصی در نمک‌های سنتی، مشکلات و بیماری‌های جسمی را به همراه دارد. طعم نمک‌های سنتی هم به خاطر داشتن میزان قابل توجهی ناخالصی منیزیم که طعم تلخ دارد با طعم نمک‌های دیگر فرق دارد.»

اما در همین حال دکتر ربابه شیخ‌الاسلام، رئیس سابق دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت، معتقد است: «نمک، بخش کمی از رژیم غذایی روزانه افراد را تشکیل می‌دهد و به این دلیل که ممکن است رگه‌هایی از آلودگی در سنگ‌های نمک استخراجی وجود داشته باشد، نباید مردم را ترساند، چرا که اگر هم ناخالصی وجود داشته باشد در رژیم غذایی، نامحسوس است و اولویت‌های دیگری وجود دارد که قبل از نمک طعام باید به آنها پرداخته شود.»

دکتر کیمیاگر- متخصص تغذیه و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی- به اهمیت جدا کردن ناخالصی‌ها از نمک خوراکی اشاره می‌کند و می‌گوید: «از نظر استاندارد، نمک‌های تصفیه نشده باید حداقل 99 درصد و نمک‌های تصفیه شده 5/99 درصد خلوص داشته باشند، اما فعالیت تولیدکنندگان نمک های تصفیه نشده به روش سنتی، متمرکز بر استفاده از رگه‌های سنگ‌های معدن است و این موضوع درصد ناخالصی‌ها را بالا می‌برد.»

وی در ادامه به عوارض ناشی از مصرف فلزات سنگین اشاره کرده و می‌گوید: « یکی از مشکلات اساسی که ممکن است پیش بیاید، اختلال در عملکرد کلیه‌هاست، چرا که کلیه‌ها مسئول دفع مواد سمی از بدن هستند و تجمع این مواد به مرور زمان، به بافت کلیه آسیب می‌رساند.»