پسوریازیس چیست؟
پسوریازیس یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلولهای پوستی حمله میکند و باعث میشود چرخه تجدید پوست که معمولاً یک ماه طول میکشد، در عرض چند روز اتفاق بیفتد. این سرعت غیرطبیعی باعث میشود سلولهای پوستی روی هم انباشته شوند و پلاکهای ضخیم، قرمز و پوسته پوسته روی سطح پوست تشکیل شوند. این بیماری معمولاً در دورههایی شعلهور میشود و بعد فروکش میکند. عوامل متعددی مثل استرس، عفونتهای باکتریایی، عوارض برخی داروها، آبوهوای سرد یا آسیب به پوست میتوانند باعث عود بیماری شوند . پسوریازیس میتواند در هر سنی اتفاق می افتد، اما بیشتر در جوانان و میانسالان دیده میشود و در زنان و مردان به یک نسبت بروز میکند.
انواع پسوریازیس سر
پسوریازیس سر یکی از شایعترین انواع پسوریازیس است و در بسیاری از مبتلایان ، درجات مختلفی از درگیری پوست سر دیده میشود. شدت درگیری میتواند از چند نقطه کوچک و محدود شروع شود و بهمرور بخش زیادی از کف سر را درگیر کند.در برخی افراد، ضایعات تنها روی خط رویش مو دیده میشوند ،اما در موارد شدیدتر ممکن است به پیشانی، پشت گوشها، گردن و اطراف صورت گسترش پیدا کنند.
خاراندن مداوم، التهاب طولانیمدت و آسیب به پوست سر میتواند باعث ریزش موقت مو شود؛ البته در بیشتر موارد با کنترل بیماری، رشد مو دوباره به حالت طبیعی برمیگردد اما اگر برنگشت با کاشت مو میتوان قسمت های خالی سر را پوشاند . پس اگر به دنبال کاشت مو برای ریزش مو بر اثر پسوریازیس هستید توصیه میکنیم ابتدا التهاب پوست سر بهخوبی توسط پزشک کنترل شود و سپس درباره اقدامات زیبایی تصمیمگیری شود.همچنین میتوانید با گرفتن وقت مشاوره رایگان از کلینیک ایرانیان با بهترین دکتر کاشت مو در این باره مشورت کنید.
جدول مقایسه انواع پسوریازیس سر
| نوع پسوریازیس سر | ویژگی ضایعات | علائم شایع | میزان درگیری | نکات مهم |
|---|---|---|---|---|
| پسوریازیس سر خفیف | پوستههای نازک، خشک و پراکنده روی بخشهای محدود کف سر | خارش خفیف تا متوسط، پوستهریزی محدود | معمولاً در چند ناحیه کوچک از سر | ممکن است با شوره سر اشتباه گرفته شود. استفاده از شامپوهای درمانی و مراقبت منظم معمولاً به کنترل علائم کمک میکند. |
| پسوریازیس سر متوسط | پلاکها و پوستههای ضخیمتر همراه با قرمزی قابل مشاهده | خارش بیشتر، التهاب و پوستهریزی محسوس | درگیری نواحی گستردهتر از پوست سر | در این مرحله معمولاً شامپوهای ضدشوره معمولی اثر محدودی دارند و فرد به درمان تخصصیتر نیاز پیدا میکند. |
| پسوریازیس سر شدید | پلاکهای ضخیم با پوستههای سفید رنگ و تجمع سلولهای پوستی | خارش شدید، سوزش، درد و حساسیت پوست | درگیری وسیع که ممکن است بیشتر کف سر را بپوشاند | خاراندن مداوم میتواند باعث ریزش موی موقت شود. در موارد شدید احتمال گسترش ضایعات به اطراف گوش، پیشانی و گردن نیز وجود دارد. |
تفاوت پسوریازیس سر با شوره سر
یکی از رایجترین اشتباهات، یکسان دانستن پسوریازیس سر با شوره است. شوره معمولاً پوستههای نازکتر و چربتری دارد و التهاب قابل توجهی ایجاد نمیکند، اما در پسوریازیس پوستهها ضخیمتر، خشکتر و اغلب همراه با قرمزی مشخص هستند. همچنین علائم پسوریازیس معمولاً به شامپوهای معمولی پاسخ کامل نمیدهند و نیاز به درمان اختصاصی دارند.
انواع پسوریازیس ناخن
ناخنها یکی از نواحی هستند که پسوریازیس میتواند به شکلهای مختلف آنها را درگیر کند. این نوع معمولاً همراه با پسوریازیس پوستی یا پسوریازیس مفصلی دیده میشود. شدت درگیری از تغییرات ظاهری کم تا تغییر شکل کامل ناخن متغیر است.
پیتینگ ناخن (فرورفتگیهای سطح ناخن)
پیتینگ شایعترین نوع درگیری ناخن در پسوریازیس محسوب میشود. در این حالت، سطح ناخن دچار فرورفتگیهای کوچک و متعدد میشود؛ بهطوری که ظاهر آن نقطهنقطه به نظر میرسد. این تغییرات به دلیل اختلال در تولید سلولهای ناخن ایجاد میشوند.شدت پیتینگ در افراد مختلف متفاوت است؛ بعضی افراد تنها چند فرورفتگی محدود دارند اما در موارد شدید تقریباً تمام سطح ناخن درگیر میشود. این نوع معمولاً دردناک نیست اما از نظر ظاهری میتواند آزاردهنده باشد.
اونیکولیز (جدا شدن ناخن از بستر)
در این نوع پسیوریازیس ، ناخن بهتدریج از پوست زیرین خود جدا میشود. معمولاً این اتفاق از لبه ناخن شروع شده و به سمت داخل پیشرفت میکند. فضای ایجادشده ممکن است سفید، زرد یا حتی کمی تیره دیده شود.
جدا شدن ناخن علاوه بر تغییر ظاهر، احتمال آلودگی و افزایش حساسیت ناخن را بیشتر میکند. اگر این وضعیت طولانی شود، ممکن است فعالیتهای روزمره مانند تایپ کردن یا گرفتن اشیا نیز دشوارتر شوند.
تغییر رنگ ناخن (علامت لکه روغنی)
یکی از نشانههای شناختهشده پسوریازیس ناخن، ایجاد لکههای زرد، نارنجی یا قهوهای زیر صفحه ناخن است که به آن «علامت لکه روغنی» گفته میشود. این تغییر رنگ به علت التهاب بافت زیر ناخن ایجاد میشود.
در بسیاری از موارد این علامت قبل از ضخیم شدن یا تغییر شکل ناخن ظاهر میشود و میتواند یکی از نشانههای اولیه بیماری باشد.گاهی پسوریازیس فقط یک ناخن را درگیر میکند، اما در بعضی افراد چندین ناخن دست یا پا بهطور همزمان دچار تغییر میشوند. هرچه تعداد ناخنهای درگیر بیشتر باشد، احتمال وجود پسوریازیس مفصلی نیز بیشتر میشود.نکته مهم این است که علائم پسوریازیس ناخن شباهت زیادی به عفونت قارچی ناخن دارد؛ به همین دلیل تشخیص قطعی باید توسط پزشک و در صورت نیاز با بررسیهای تکمیلی انجام شود.
انواع پسوریازیس بدن
پسوریازیس بدن فقط به یک شکل ظاهر نمیشود و بسته به محل درگیری، شدت التهاب و نحوه واکنش سیستم ایمنی میتواند الگوهای متفاوتی داشته باشد. بعضی انواع با پوستهریزی شدید همراه هستند و بعضی دیگر بیشتر به شکل التهاب و قرمزی دیده میشوند. شناخت نوع پسوریازیس به انتخاب روش درمان و کنترل بهتر علائم کمک میکند.از انواع پسوریازیس بدن میتوان به پلاکی ، قطره ای و اینورس اشاره کرد که به طور مفصل در قسمت پسوریازیس پوستی شرح میدهیم.
انواع پسوریازیس پا
پسوریازیس پا یکی از آزاردهنده ترین انواع این بیماری محسوب میشود؛ چون این ناحیه بهطور مداوم در معرض فشار، اصطکاک، تعریق و تماس با کفش قرار دارد. این بیماری میتواند راه رفتن، ورزش، ایستادن طولانیمدت و حتی انجام فعالیتهای روزمره را تحت تأثیر قرار دهد. شدت علائم بسته به محل درگیری و نوع پسوریازیس متفاوت است.
پسوریازیس کف پا
پسوریازیس کف پا یکی از شایعترین اشکال درگیری پا است و معمولاً با ضخیم شدن غیرطبیعی پوست همراه میشود. در این حالت نواحی مشخصی از کف پا دچار قرمزی، پوستهریزی و تشکیل لایههای ضخیم و سفت میشوند.با پیشرفت بیماری ممکن است ترکهای عمیق بهویژه در ناحیه پاشنه ایجاد شود که هنگام راه رفتن ایجاد درد میکنند و حتی در بعضی موارد دچار خونریزی میشوند. بسیاری از افراد احساس خشکی شدید، کشیدگی پوست و خارش مداوم را تجربه میکنند.فشار ناشی از وزن بدن، استفاده از کفش نامناسب و خشکی محیط میتواند علائم پسیوریازیس کف پا را تشدید کند؛ به همین دلیل آبرسانی به پوست و کاهش اصطکاک اهمیت زیادی دارد.
پسوریازیس پوسچولر کف پا
در این نوع، ضایعات علاوه بر التهاب و قرمزی ،دانههای کوچک چرکی روی کف پا و اطراف انگشتان ایجاد میکنند. این تاولها معمولاً عفونی نیستند، اما ظاهر آنها ممکن است باعث نگرانی شود.بعد از خشک شدن تاولها، پوست وارد مرحله پوستهریزی و ترکخوردگی میشود و این چرخه ممکن است دوباره تکرار شود. افراد مبتلا اغلب هنگام راه رفتن احساس درد، سوزش یا حساسیت دارند.پسوریازیس پوسچولر کف پا میتواند فعالیت روزانه را محدود کند و در بعضی افراد دورههای عود و بهبود متناوب داشته باشد.
پسوریازیس پشت پا و مچ
گاهی ضایعات پسوریازیس به جای کف پا روی بخش بالایی پا، اطراف مچ یا کنارههای پا ظاهر میشوند. این نوع معمولاً ظاهری مشابه پسوریازیس پلاکی دارد و به شکل نواحی قرمز با پوستههای سفید دیده میشود.اصطکاک ناشی از جوراب، بند کفش یا لباس میتواند باعث تحریک این نواحی شود و خارش و التهاب را افزایش دهد.
پسوریازیس همراه با ترک و ضخیمشدن پوست
در برخی بیماران، مهمترین شکل بیماری ایجاد پلاکهای واضح نیست بلکه ضخیم شدن گسترده پوست و ایجاد ترکهای عمیق است. پوست حالت خشک و سفت پیدا میکند و ترکها میتوانند هنگام راه رفتن باز شوند وباعث ایجاد درد شوند.این وضعیت بیشتر در افرادی دیده میشود که مدت طولانی روی پا میایستند یا در محیطهای خشک زندگی میکنند و معمولاً نیاز به مراقبت مداوم از پوست و کنترل التهاب دارد.
انواع پسوریازیس پوستی
پسوریازیس پوستی میتواند از چند ضایعه محدود تا درگیری گسترده بدن متغیر باشد. نوع بروز بیماری در هر فرد متفاوت است و شدت علائم، محل درگیری و عوامل محرک در ظاهر ضایعات نقش دارند. در کنار پسوریازیس پلاکی و قطرهای که از شایعترین انواع هستند، برخی فرمهای دیگر نیز وجود دارند که شناخت آنها اهمیت زیادی دارد.
پسوریازیس پلاکی
پسوریازیس پلاکی شایعترین نوع پسوریازیس پوستی است و در بیشتر افراد مبتلا دیده میشود. در این نوع، پوست دچار پلاکهای قرمز، برجسته و مشخص میشود که سطح آنها با پوستههای سفید پوشیده شده است.این ضایعات معمولاً روی آرنج، زانو، کمر، پوست سر و اطراف ناف ظاهر میشوند اما ممکن است هر بخشی از بدن را درگیر کنند. خارش، خشکی، ترکخوردگی و گاهی درد از علائم رایج این نوع هستند.
پسوریازیس قطرهای
این نوع معمولاً بهصورت ناگهانی و اغلب پس از یک عامل محرک مانند عفونت گلو ایجاد میشود. ضایعات به شکل لکههای کوچک، گرد و قطرهمانند روی تنه، بازوها و پاها ظاهر میشوند.پسوریازیس قطرهای بیشتر در کودکان و جوانان دیده میشود و در برخی موارد ممکن است پس از کنترل عامل محرک بهبود پیدا کند؛ هرچند در بعضی افراد به شکل مزمن ادامه پیدا میکند.
پسوریازیس اینورس
پسوریازیس اینورس در نواحی چیندار بدن مانند زیر بغل، کشاله ران، زیر سینه و .. ایجاد میشود. در این نوع معمولاً پوستههای ضخیم دیده نمیشود و ضایعات بیشتر به شکل نواحی قرمز، براق و حساس ظاهر میشوند.
رطوبت، تعریق و اصطکاک میتوانند باعث تشدید علائم شوند و گاهی تشخیص آن از سایر التهابهای پوستی دشوار است.
پسوریازیس اریترودرمی
پسوریازیس اریترودرمی نادرترین و در عین حال شدیدترین نوع پسوریازیس پوستی محسوب میشود. در این حالت التهاب و قرمزی تقریباً تمام سطح پوست را درگیر میکند و ریزش پوست بهصورت گسترده اتفاق میافتد.
افراد مبتلا ممکن است علاوه بر خارش و سوزش شدید، احساس گرما، درد، لرز و اختلال در تنظیم دمای بدن را تجربه کنند. از آنجایی که پوست نقش مهمی در حفظ تعادل دمایی و محافظت از بدن دارد، درگیری گسترده آن میتواند خطر کمآبی، عفونت و مشکلات عمومی بدن را افزایش دهد؛ به همین دلیل این وضعیت نیاز به ارزیابی و درمان پزشکی سریع دارد.
فنومن کوبنر
فنومن کوبنر در واقع یک نوع مستقل از پسوریازیس نیست، بلکه پدیدهای است که در برخی افراد مبتلا دیده میشود. در این حالت هرگونه آسیب یا تحریک پوستی میتواند باعث ایجاد ضایعات جدید پسوریازیس در همان ناحیه شود.خراش پوست، بریدگی، سوختگی، فشار ناشی از لباس، جای زخم، تتو یا حتی تحریک مداوم ناشی از زیورآلات ممکن است زمینه ایجاد پلاک جدید را فراهم کند. به همین دلیل مراقبت از پوست و جلوگیری از آسیبهای مکرر در افراد مبتلا اهمیت زیادی دارد.
پسوریازیس پوسچولر
پسوریازیس پوسچولر یکی از انواع نادر اما جدی پسوریازیس است که با ایجاد تاولها یا برجستگیهای کوچک حاوی چرک روی پوست شناخته میشود. برخلاف چیزی که ظاهر ضایعات نشان میدهد، این چرک ناشی از عفونت باکتریایی نیست و از تجمع سلولهای التهابی و فعالیت بیشازحد سیستم ایمنی ایجاد میشود.این نوع از پسوریازیس معمولاً با قرمزی شدید پوست، احساس سوزش، حساسیت و پوستهریزی همراه است و شدت آن میتواند از درگیری محدود تا گسترده و نیازمند درمان فوری متفاوت باشد.
پسوریازیس پوسچولر موضعی
در نوع موضعی، ضایعات چرکی فقط در بخشهای مشخصی از بدن ظاهر میشوند و شایعترین محل درگیری کف دستها و کف پاها است. در ابتدا پوست قرمز و ملتهب میشود و سپس تاولهای کوچک سفید یا زردرنگ روی آن تشکیل میشوند.این تاولها معمولاً پس از مدتی خشک شده و وارد مرحله ریزش پوست میشوند، اما ممکن است دوباره عود کنند. افراد مبتلا اغلب احساس درد، سوزش و حساسیت دارند و انجام کارهای روزمره مثل راه رفتن، نوشتن یا گرفتن اشیا برایشان دشوار میشود.اگرچه این نوع معمولاً سلامت عمومی بدن را تهدید نمیکند، اما میتواند کیفیت زندگی را بهطور قابل توجهی کاهش دهد و به درمان و مراقبت منظم نیاز داشته باشد.
پسوریازیس پوسچولر منتشر
پسوریازیس پوسچولر منتشر ، نادرترین و شدیدترین فرم این بیماری محسوب میشود. در این حالت، تاولهای چرکی طی مدت کوتاهی روی بخش وسیعی از بدن ظاهر میشوند و التهاب گستردهای ایجاد میکنند.علاوه بر علائم پوستی، فرد ممکن است تب بالا، لرز، ضعف شدید، درد مفاصل، افزایش ضربان قلب و احساس ناخوشی را تجربه کند. در بعضی موارد به دلیل از دست رفتن آب و اختلال در عملکرد طبیعی پوست، بدن در حفظ دما و تعادل مایعات دچار مشکل میشود. این وضعیت یک شرایط پزشکی جدی محسوب میشود و نیاز به ارزیابی و درمان فوری دارد.
عوامل تحریککننده پسوریازیس پوسچولر
در بسیاری از افراد، این نوع پسوریازیس بدون علت مشخص ایجاد نمیشود و عواملی وجود دارد که میتوانند باعث شروع یا تشدید آن شوند. قطع ناگهانی داروهای کورتیکواستروئیدی یکی از شناختهشدهترین محرکها است.عوامل دیگری مانند عفونتها، استرس شدید، برخی داروها، تغییرات هورمونی، مصرف دخانیات و تحریک یا آسیب پوستی نیز ممکن است در بروز حملات نقش داشته باشند. شناسایی عوامل محرک و کنترل آنها میتواند به کاهش احتمال عود بیماری کمک کند.
تفاوت پسوریازیس پوسچولر با عفونت پوستی
این بیماری شباهت ظاهری زیادی با عفونتهای پوستی دارد. با وجود چرک، ضایعات پسوریازیس پوسچولر معمولاً عفونی نیستند و از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشوند.به همین دلیل تشخیص صحیح اهمیت زیادی دارد؛ چون درمان این بیماری با درمان عفونتهای پوستی متفاوت است و استفاده خودسرانه از داروها ممکن است شرایط را بدتر کند.
پسوریازیس تناسلی
پسوریازیس تناسلی یکی از انواع کمتر شناختهشده اما نسبتاً شایع پسوریازیس است که میتواند تأثیر قابل توجهی بر راحتی و اعتمادبهنفس زندگی فرد داشته باشد. بسیاری از افراد به دلیل خجالت، نگرانی از قضاوت یا اشتباه گرفتن علائم با بیماریهای دیگر، مراجعه به پزشک را به تعویق میاندازند؛ در حالی که تشخیص و درمان بهموقع میتواند شدت علائم را تا حد زیادی کاهش دهد.این نوع از پسوریازیس معمولاً در ناحیه کشاله ران، اندام تناسلی خارجی، بین باسن ، اطراف مقعد و چینهای پوستی اطراف ناحیه تناسلی ظاهر میشود ،درگیری این نواحی ممکن است همزمان با سایر انواع پسوریازیس در بدن یا بهصورت مجزا اتفاق بیفتد و ممکن است بهصورت دورهای تشدید شود یا فروکش کند.
علائم پسوریازیس تناسلی
ظاهر پسوریازیس تناسلی با پسوریازیس معمولی تفاوتهایی دارد. به دلیل رطوبت، گرما و اصطکاک مداوم در این ناحیه، معمولاً پوستههای ضخیم و سفید کمتر دیده میشوند و ضایعات بیشتر به شکل نواحی قرمز، صاف، براق و ملتهب ظاهر میشوند.بسیاری از افراد احساس خارش، سوزش، حساسیت، درد خفیف یا احساس ناراحتی هنگام حرکت را تجربه میکنند. در بعضی موارد، اصطکاک ناشی از لباس یا تعریق میتواند علائم را تشدید کند و باعث تحریک بیشتر پوست شود.
آیا پسوریازیس تناسلی مسری است؟
یکی از نگرانیهای رایج افراد مبتلا این است که آیا بیماری از طریق تماس منتقل میشود یا نه. پسوریازیس تناسلی یک بیماری عفونی نیست و از طریق تماس پوستی یا رابطه جنسی منتقل نمیشود.
این بیماری به عملکرد سیستم ایمنی و عوامل ژنتیکی مرتبط است و ارتباطی با عفونتهای مقاربتی ندارد. البته چون علائم بعضی بیماریهای پوستی و تناسلی و عفونتها میتوانند مشابه باشند، تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد.
درمان و کنترل پسوریازیس تناسلی
پوست ناحیه تناسلی نسبت به سایر قسمتهای بدن حساستر و نازکتر است؛ به همین دلیل انتخاب روش درمان باید با دقت بیشتری انجام شود. معمولاً پزشک بر اساس شدت علائم از داروهای موضعی ملایم، محصولات مرطوبکننده و روشهای کنترل التهاب استفاده میکند.
درمان قطعی پسوریازیس به عوامل مختلفی بستگی دارد. با مدیریت مناسب، پرهیز از عوامل محرک، کاهش اصطکاک، مراقبت از پوست و پیگیری درمان میتوان علائم را تا حد زیادی کنترل کرد و دورههای بدون علامت را طولانیتر نمود.
